มติชนบท เทคโนโลยีชาวบ้าน

[ วันที่ 01 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2546 ปีที่ 15 ฉบับที่ 304 ]

สัตว์เลี้ยง

"ชิวาวา" หมาจิ๋ว สัตว์เลี้ยงระดับแชมป์ ของ สุทธิศักดิ์ ไร่สุขสิริ

ด้วยความเล็กกะทัดรัดที่เต็มไปด้วยความน่ารักของสุนัขพันธุ์เล็ก ทำให้ผู้นิยมเลี้ยงสุนัขจำนวนไม่น้อยหันมาให้ความสนใจและเลี้ยงกันมากในปัจจุบัน สุนัขพันธุ์เล็กหลายสายพันธุ์ได้รับความนิยมสูง เช่น ปอมเมอเรเนียน หรือชิสุ ซึ่งครองความนิยมในอันดับต้น ๆ ด้วยขนที่มีเสน่ห์และรูปร่างที่มีเอกลักษณ์

"ชิวาวา" เป็นสุนัขพันธุ์เล็กอีกสายพันธุ์ที่มีความน่ารัก น่าเลี้ยงไม่แพ้พันธุ์อื่น ๆ เนื่องจากมีขนาดเล็ก น้ำหนักโดยเฉลี่ยเพียง 2-2.75 กิโลกรัม ซึ่งนับเป็นสุนัขพันธุ์ที่เล็กที่สุดในโลก เรียกกันว่า หมาจิ๋ว และเป็นหนึ่งในจำนวน 20 อันดับแรก ของสุนัขสายพันธุ์แท้ที่ได้รับความนิยมและขอจดทะเบียนกับสมาคมพัฒนาพันธุ์สุนัขแห่งประเทศไทย

คุณสุทธิศักดิ์ ไร่สุขสิริ คือหนึ่งในผู้หลงใหลเจ้าชิวาวาหมาจิ๋วมากว่าสิบปี เลี้ยงและขยายพันธุ์เรื่อยมา อยู่ที่บ้านเลขที่ 222/251 หมู่บ้านบัวบาน ถนนวิภาวดี 60 หลักสี่ กรุงเทพมหานคร โทร. 0-1915-9298 หรือที่รู้จักกันในนามของฟาร์มสุนัข "บัวบาน เคนเนล"

อดีตข้าราชการ

เลี้ยงเล่นจนเป็นฟาร์ม

คุณสุทธิศักดิ์ เล่าถึงจุดเริ่มในการเลี้ยงสุนัขชิวาวาให้ฟังว่า แต่เดิมตนรับราชการในตำแหน่งวิศวกร กรมพัฒนาและส่งเสริมพลังงาน กระทรวงวิทยาศาสตร์ฯ แต่ปัจจุบันได้เกษียณก่อนกำหนดมากว่า 3 ปีแล้ว ในระหว่างรับราชการอยู่นั้นเกิดอยากมีสัตว์เลี้ยงไว้เลี้ยงเล่นในครอบครัว จึงซื้อสุนัขมาเลี้ยงเป็นงานอดิเรก ช่วงแรกซื้อสุนัขมาเลี้ยงหลายสายพันธุ์ส่วนใหญ่เป็นสุนัขพันธุ์เล็กเนื่องจากที่บ้านเป็นทาวน์เฮาส์ มีพื้นที่จำนวนจำกัด

"ช่วงนั้นเลี้ยงสุนัขหลายสายพันธุ์ ทั้ง ยอร์กเชียร์ ชิสุ ปักกิ่ง เลี้ยงไปเลี้ยงมา ก็มาถูกใจชิวาวาเข้า เพราะเป็นสุนัขที่ตัวเล็ก และที่บ้านก็มีพื้นที่น้อย เลี้ยงได้หลายตัว แรก ๆ ที่เลี้ยงไว้แค่ 2-3 ตัว ต่อมามีลูกมีหลานก็มีการเพิ่มจำนวนขึ้นเรื่อย ๆ ระยะหลังจึงเลิกเลี้ยงพันธุ์อื่น ๆ เหลือเพียงชิวาวาพันธุ์เดียว ส่วนสายพันธุ์อื่นก็มีเลี้ยงอยู่บ้างแต่ไม่มีการขยายพันธุ์ แรก ๆ ที่เลี้ยงก็เลี้ยงเป็นเพื่อน มาตอนหลังเกษียณแล้วก็ว่าง พอเราเลี้ยงจำนวนมากมันก็มีลูกออกมาเยอะ เราก็แบ่งขายไปบ้างก็เลยเกิดเป็นฟาร์มขึ้นมา"

"ส่วนชิวาวาในเมืองไทยมีคนเลี้ยงมาก่อนหน้าผมเยอะเลย แต่ผมได้ไปเห็นในหนังสือต่างประเทศ ก็ชื่นชอบและอยากได้ เลยไปเที่ยวหา และติดตาม ว่าในเมืองไทยมีใครเลี้ยงหรือยัง พอรู้ว่ามีที่ไหน ใครเลี้ยงก็เข้าไปขอดู แล้วขอแบ่งซื้อลูกสุนัขมา"

ตอนที่คุณสุทธิศักดิ์เลือกซื้อชิวาวาในระยะแรกนั้น ได้สุนัขที่ยังไม่สวยและไม่ได้มาตรฐานในราคาไม่แพงมาเลี้ยงก่อน เนื่องจากยังขาดความรู้และประสบการณ์ ต่อมาเมื่อรู้ว่าลักษณะที่ดีที่สวยของชิวาวาเป็นอย่างไร เขาจึงเริ่มเสาะหาชิวาวาที่สวยและแพงขึ้นมาเลี้ยงเป็นพ่อพันธุ์แม่พันธุ์ นำมาผสมและขยายพันธุ์ให้ได้คุณภาพ โดยศึกษาจากหนังสือต่างประเทศและสั่งซื้อนำเข้าผ่านเพื่อนฝูงในราคาหลายหมื่นบาท

"ตอนแรกก็ไม่ค่อยมีความรู้ ไปซื้ออย่างที่ไม่ค่อยสวย ราคาไม่แพงมาเลี้ยงก่อน หลังจากนั้นก็เริ่มศึกษาและได้รู้ว่าลักษณะที่สวยเป็นอย่างไรก็ไปเสาะหาที่สวยที่แพงกว่าเข้ามาเรื่อย ๆ อย่างในต่างประเทศ มีการโฆษณาว่าที่ไหนมีเราก็สั่ง อย่างที่สั่งก็มีของไต้หวัน อเมริกา ออสเตรเลีย ซึ่งสายพันธุ์นี้จะมีอยู่ที่ประเทศเหล่านี้ที่มีการเลี้ยงมาก่อน นำมาเพาะพันธุ์ และผสม ให้ได้ลูกออกมา" คุณสุทธิศักดิ์ เล่าเสริม

หมาสวยระดับแชมป์

มุ่งพัฒนาสายพันธุ์

คุณสุทธิศักดิ์ เล่าต่อว่า อีกเหตุผลหนึ่งเลือกชิวาวาไว้เลี้ยงและขยายพันธุ์นั้น เนื่องจากได้เข้าเป็นสมาชิกของสมาคมพัฒนาพันธุ์สุนัขแห่งประเทศไทย ซึ่งมีการจัดกิจกรรมการประกวดมาตลอด ก็ได้นำสุนัขที่เลี้ยงไว้ไปประกวดด้วย ผลปรากฏว่าชิวาวาเป็นสุนัขพันธุ์เดียวที่ได้รับรางวัลระดับแชมป์บ่อยครั้ง และได้รับความสนใจจากผู้นิยมเลี้ยงสุนัขด้วยกัน จึงคิดเลี้ยงชิวาวาอย่างจริงจังเพียงสายพันธุ์เดียวเรื่อยมา

รางวัลที่สุนัขในฟาร์มได้ส่วนใหญ่เป็นรางวัลยอดเยี่ยมประจำสายพันธุ์ มีทั้งถ้วยและโบรางวัลจากงานประกวดทั่วไปและของสมาคมพัฒนาพันธุ์สุนัขฯ ร่วม 1,000 รางวัล ได้รับรางวัลไทยแลนด์แชมป์เปี้ยน 3 ปี ซ้อน จากสุนัขชื่อ "แคทลีน่า" ชิวาวาขนยาวสีทอง อายุ 4 ปี ในปี 2000 "คลีโอพัตรา" ชิวาวาขนยาวขาวน้ำตาล อายุ 2 ปี ใน ปี 2001 ส่วน ปี 2002 จาก "ชาช่า" และ "ทองทา" ชิวาวาขนสั้นสีน้ำตาล สำหรับ ปี 2003 ได้จาก "ลิตเติ้ลแมน" ชิวาวาขนสั้นสีขาวล้วน

ล่าสุดได้รับรางวัล BEST OF WINNERS และรางวัลอื่น ๆ กว่า 10 รางวัล จาก "ลิตเติ้ลแมน" และ "ทองเนื้อเก้า" ในงานประกวดสุนัข BANGKOK GRAND DOG SHOW ครั้งที่ 17 และครั้งที่ 18 ซึ่งทางสมาคมจัดขึ้นเมื่อกลางเดือนมกราคมที่ผ่านมา ซึ่งในแต่ละงานคุณสุทธิศักดิ์จะพยายามฝึกสุนัขรุ่นใหม่ ๆ เข้าร่วมประกวดเสมอ

ลักษณะเด่นของชิวาวา ก็คือ หัวกลม ปากเล็กแหลม หูใหญ่กาง ตัวเล็ก มีสองสายพันธุ์ คือขนสั้น และขนยาว หากเป็นพันธุ์ขนยาวจะมีแผงขนที่หู คอ และมีขนที่หางเป็นพวง ซึ่งต่างก็ได้รับความนิยมพอกันทั้งสองชนิด

"สุนัขไม่ว่าจะมีสีอะไรก็ตามชิวาวาสามารถเป็นได้ทุกสี มีสีดำ สีขาว สีเทา สีครีม สีด่าง สีขาวดำ ขาวน้ำตาล สามารถเป็นได้หมด มีสีช็อกโกแลต สีโก้โก้ สีทอง สีเทา สีช็อกโกแลตเป็นสีที่หายากที่สุด แต่ที่นี่มีเราเลี้ยงจนสามารถสะสมได้ทุกสี โดยการเสาะหาสายพันธุ์เข้ามา และคัดเลือกตัวสวยที่เรามีอยู่ หรือตัวที่มีคุณสมบัติถูกต้องตามมาตรฐานสายพันธุ์มาเพาะพันธุ์และขยายพันธุ์ออกมา" คุณสุทธิศักดิ์เล่า

ชิวาวา เป็นสายพันธุ์ที่ให้ลูกน้อย ออกลูกโดยเฉลี่ยครอกละ 2 ตัว อายุเต็มที่ที่เลี้ยงอยู่ปัจจุบันมากสุด 14 ปี ก็ยังมีชีวิตอยู่ แต่อย่างที่ต่างประเทศ ที่ชิวาวาได้รับการเลี้ยงดูอย่างดี ไม่เจ็บป่วย สามารถอยู่ได้ถึง 20 กว่าปี จะเริ่มดูสวยงามเมื่อถึงช่วงโตเต็มที่ ความสวยจะปรากฏชัดเจนจากสภาพขนที่สมบูรณ์เมื่อถึงเวลาประมาณ 2 ปี

"นิสัยของชิวาวาแต่ละตัวต่างกัน บางตัวก็ขี้กลัว บางตัวก็ไม่กลัวอะไรเลย บางตัวก็ขี้อิจฉา อย่างแคทลีน่าก็ไม่กลัวอะไรเลย ขี้ประจบ ค่อนข้างอิจฉา อย่างเช่นถ้าเราไปอุ้มตัวอื่นเขาจะไม่ยอม เขาจะเห่าร้องและไปกัดตัวนั้นเลย" คุณสุทธิศักดิ์เล่าถึงแคทลีน่าแชมป์ชิวาวาตัวโปรด

เห็นชิวาวาตาโต ๆ อย่างนี้ ถ้าไม่ได้ให้อยู่รวมกันหลายตัวก็จะไม่มีปัญหา แต่ถ้าอยู่รวมกันหลายตัวแล้วเล่นกันแรง ๆ ก็มีโอกาสที่เล็บจะไปตะกุยถูกลูกตาได้ แต่ถ้าเลี้ยงตัวเดียวหรือว่าขังแยกเดี่ยวก็ไม่มีปัญหาอะไร โรคประจำพันธุ์ของชิวาวา เนื่องจากเป็นสุนัขเขตร้อน จึงไม่ชอบอากาศเย็นเลย ถ้าอากาศเย็น ๆ หนาว ๆ มักจะป่วย มีอาการไอและเป็นปอดบวม ป้องกันโดยการปิดประตูหน้าต่างไม่ให้ลมเย็นผ่านหากเลี้ยงในบ้านหรือใส่เสื้อให้

เลี้ยงไม่ยาก

ระวังเรื่องคลอด

การเลี้ยงชิวาวาจำนวนมากสำหรับคุณสุทธิศักดิ์แล้วไม่ใช่เรื่องยาก เขาใช้วิธีขังกรง 1-2 ตัว ต่อกรง ไว้ในห้องที่จัดแบ่งไว้เป็นสัดส่วน เปิดวิทยุเบา ๆ ไว้ในห้องให้สุนัขรู้สึกอบอุ่นเหมือนมีคนอยู่ด้วยตลอดเวลา ปล่อยออกจากกรงเช้า เย็นให้สุนัขได้ออกกำลังกาย

"เหมือนกับเลี้ยงสัตว์ทั่ว ๆ ไป ให้เขากินให้เต็มที่ ออกกำลังกายบ้าง อาหารที่ให้เป็นอาหารเม็ดสำเร็จรูป ให้วันละ 2 มื้อ เช้ากับเย็น แต่ถ้าเป็นลูกสุนัขอาจจะต้องเพิ่มมื้ออาหารเป็น เช้า กลางวัน เย็น หากเราต้องการนำไปประกวด ต้องมีการฝึกซ้อม ใช้สายจูงพาไปเดินตามเราให้เขาโชว์ความสวยงาม หมาที่เราจะไปประกวดก็ต้องมีการฝึกตั้งแต่เล็กเลย เวลาประกวด กรรมการจะดู ลักษณะของสุนัข โครงสร้าง ความเคลื่อนไหว และทุกอย่างที่เป็นปัจจัยที่ทำให้มองแล้วสวยดูดี ทุกส่วนประกอบกัน โดยการให้เจ้าของจูงเดิน เวลาฝึกสุนัขเพื่อไปประกวดจึงต้องพยายามให้สุนัขเดินแสดงความสวยออกมาให้มากที่สุด"

ส่วนเรื่องการฝึกถ่าย เนื่องจากเลี้ยงเป็นจำนวนมากและขังกรง คุณสุทธิศักดิ์ใช้วิธีฝึกให้สุนัขขับถ่ายเป็นเวลา เมื่อถึงเวลาเช้าก็ปล่อยเข้าไปในที่ที่จัดเตรียมไว้ถ่ายโดยเฉพาะ เป็นลานกระเบื้องเรียบลาดลง สะดวกในการกวาดล้างเมื่อสุนัขขับถ่ายเสร็จ บริเวณหลังบ้าน ปล่อยให้วิ่งเล่นสักพัก แล้วพาเข้ากรง

"เราปล่อยเป็นเวลา พอถึงช่วงเช้าสุนัขจะรู้ว่าปวดปัสสาวะแล้ว ก็จะร้องโวยวายให้เรามาปล่อย พอปล่อยไปให้เขาทำอะไรเสร็จ สุนัขสบายเนื้อสบายตัวเขาก็อยากเข้าบ้านแล้ว คราวนี้ก็หิวข้าว ช่วงเย็นก็เหมือนกัน บางทีเราไม่ว่างไปธุระไปประกวดหมาบ้าง สุนัขก็จะอั้นกันคอยร้องเรียกให้เรามาเปิดมาปล่อย บางครั้งเราปล่อยช้าไปนิดนึงก็มีบางตัวอั้นไม่ไหว เขาก็จะถ่ายในกรงบ้างก็มี"

เรื่องการดูแลขนและความสะอาด คุณสุทธิศักดิ์บอกว่าหากเป็นชิวาวาพันธุ์ขนยาว ก็ต้องมีการดูแลรักษาขนบ้าง โดยการแปรงแต่ไม่จำเป็นต้องแปรงทุกวัน ไม่เหมือนพันธุ์ขนยาวทั่ว ๆ ไป อาทิตย์ละครั้งก็พอ ไม่ให้ขนสุนัขพันกันเป็นก้อน

"ส่วนการอาบน้ำ ถ้าเราไม่ได้ปล่อยให้เขาไปคลุกดินคลุกอะไรสกปรกก็เดือนละครั้งก็พอแล้ว เพราะว่าสุนัขพันธุ์นี้เขาไม่ชอบอากาศเย็น ถ้าอาบน้ำเขาจะหนาว หนาวแล้วจะสั่น อาจจะป่วยทำให้เกิดอาการปอดบวม ถ้าเกิดเราไดร์ให้แห้งอย่างรวดเร็วเขาก็จะไม่เป็นอะไร แต่ถ้าบางคนไม่เข้าใจ จับอาบน้ำเปียก ๆ แล้วเอาไปตากแดดอย่างนี้ เขาจะป่วยแล้วจะไม่สบายได้" คุณสุทธิศักดิ์อธิบาย

ส่วนสิ่งที่ต้องระวังในการเลี้ยงนั้น เขาบอกว่าเป็นเรื่องของการขยายพันธุ์ เนื่องจากชิวาวามีขนาดเล็กและคลอดน้อยตัว อยู่ที่ 1-3 ตัว โดยเฉลี่ย ซึ่งการคลอดเองค่อนข้างเสี่ยงมาก คุณสุทธิศักดิ์เลือกใช้วิธีการผ่าโดยสัตวแพทย์เพื่อความปลอดภัยของชิวาวาของเขา

"เราไม่อยากให้เขาตาย และไม่อยากให้ลูกเขาตายหรือสูญเสียเลย ก็ไม่ให้เขาเบ่งลูกเอง พอผสมเสร็จก็นับวันครบกำหนดคลอดแล้วพาไปผ่า ก็จะรอดทั้งแม่ทั้งลูก หมอก็จะรู้ว่าครบกำหนดแล้ว ถ้าเราช่วยสุนัขผ่าตัดออกมาสุนัขก็ไม่ต้องเบ่ง การเบ่งนาน ๆ แล้วลูกออกไม่ได้จะทำให้ลูกสุนัขตาย เมื่อลูกสุนัขตายแล้วออกไม่ได้ แม่สุนัขก็ตายไปด้วย หมอจะช่วยให้สุนัขแข็งแรงทั้งแม่ทั้งลูก โอกาสรอดสูง ปลอดภัย"

คิดเลี้ยงต้องศึกษา

ตลาดยังกว้าง

สำหรับผู้สนใจต้องการเลือกซื้อสุนัข คุณสุทธิศักดิ์แนะนำว่า ควรศึกษาลักษณะสายพันธุ์ที่ดีของสุนัขเสียก่อน แต่หากดูไม่ออก เพราะลูกสุนัขยังเล็ก ให้สังเกตพ่อแม่ว่ามีลักษณะถูกต้องตามมาตรฐานพันธุ์แค่ไหน มีข้อบกพร่องตรงไหนบ้าง ลูกสุนัขก็คงจะไม่ผิดแปลกไปเท่าไหร่ เมื่อสุนัขโตขึ้นจะมีลักษณะใกล้เคียง

หากต้องการซื้อนำไปเลี้ยงเล่นให้สังเกตว่าสุนัขที่แข็งแรงแล้ว กินอาหารเองได้ อดนมแล้ว ฉีดวัคซีนแล้ว ช่วงอายุ ประมาณ 45 วัน หรือ 2 เดือน เป็นวัยที่สามารถช่วยตัวเองได้แล้ว แต่หากต้องการเลือกนำไปเป็นพ่อพันธุ์แม่พันธุ์ ช่วงที่สุนัขยังเล็กอาจได้เห็นว่าหน้าตาเขาสวยไม่สวยอย่างไร ถูกต้องตามมาตฐานหรือไม่ แต่ว่าการเคลื่อนไหว หรือโครงสร้างยังมองไม่ชัดเจน เนื่องจากโตไม่เต็มที่ สุนัขที่จะเห็นถึงโครงสร้างหรือการเคลื่อนไหวทุกอย่างที่ชัดเจนเหมาะเป็นพ่อพันธุ์แม่พันธุ์ต้องมีช่วงอายุเกือบโตเต็มวัยแล้ว อย่างน้อย 6 เดือน ขึ้นไป

ตลาดสุนัขพันธุ์ชิวาวา สำหรับคุณสุทธิศักดิ์เล่าว่า ตลอดเวลาที่เลี้ยงมา มีคนเข้ามาขอซื้อสุนัขตลอดแต่บางครั้งไม่มีลูกสุนัขที่จะขายให้ เนื่องจากยังไม่แข็งแรง ยังไม่อดนมและทำวัคซีน ซึ่งหมายถึงไม่สามารถผลิตสุนัขออกมาได้ทันความต้องการ จึงกลายเป็นสินค้าที่หายากและราคาสูง

ส่วนราคาจำหน่ายอยู่ที่ ประมาณ 4,000-30,000 บาท แล้วแต่คุณภาพของสุนัข ที่ผ่านมาเคยมีคนขอซื้อแม่พันธุ์ไปราคาถึง 80,000 บาท ซึ่งเป็นราคาสูงสุดที่เคยขายออกไปต่างประเทศ

"ตอนนี้มีคนสนใจเยอะ มีคนมาขอแบ่งพ่อพันธุ์แม่พันธุ์ บอกว่าอยากจะทำฟาร์ม ขอซื้อแม่พันธุ์ 5 ตัว พ่อพันธุ์ 1 ตัว ก็แนะนำว่าไม่ใช่อย่างที่คิด เพราะว่าเราเลี้ยงมาเป็น 10 ปี เรารู้ หากคิดเหมือนบัญญัตไตรยางศ์ว่า ถ้าหมา 1 ตัว ออกลูกมา 3 ตัว ถ้าหมา 10 ตัว มันออกลูกมา 30 ตัว มันไม่ใช่แบบนี้ เพราะว่าการเลี้ยงสิ่งมีชีวิต มันจะมีสูญเสีย บางครั้งคุณไม่ได้ลูกซักตัวนอกจากลูกตายหมด แม่ยังตายอีก และสิ่งมีชีวิตบางครั้ง พอคุณเลี้ยงไปเลี้ยงไป มันมีโรคระบาด มีโรคติดต่อร้ายแรงอะไรมา หมาตายหมดบ้านอย่างนี้ก็เท่ากับว่าสิ่งที่ลงทุนไปสูญเสียหมด ถ้าจะลงทุนแบบลักษณะที่จะตั้งฟาร์ม ก็ต้องศึกษาให้ดี ๆ ทั้งวิธีการเลี้ยงก็ต้องแม่น บางครั้งเป็นอะไรก็ไม่รู้ อยู่ ๆ ก็หงายท้องดิ้นชักกระแด่ว ๆ แล้วก็ตายโดยที่เราไม่รู้สาเหตุก็มี ต้องมีการดูแลอย่างใกล้ชิด" คุณสิทธิศักดิ์ทิ้งท้าย

ความรักและความเข้าใจที่จะก่อให้เกิดความผูกพัน เป็นอีกเรื่องที่สำคัญ อาจก่อให้เกิดผลผลิตที่สามารถสร้างอะไรตามมาอย่างที่คาดไม่ถึง

หน้า 90